ΧΑΙΡΕ, ΣΑΡΑΓΕΒΟ
«Κατά μία έννοια, βλέπετε,
ο Φόβος είναι η κόρη του Θεού,
που εξαγνίζεται τη νύχτα της Μεγάλης Παρασκευής. Όχι, δεν είναι όμορφη.
Άλλοι την χλευάζουν, άλλοι την καταριούνται, όλοι την απαρνιούνται.
Όμως μη γελιέστε:
φροντίζει την κάθε αγωνία, μεσολαβεί για τους ανθρώπους.»
Γιατί υπάρχει ο κανόνας και η εξαίρεση.
Υπάρχει ο πολιτισμός, που είναι ο κανόνας.
Υπάρχει η εξαίρεση, που είναι η τέχνη.
Όλοι λένε τον κανόνα: τσιγάρα, υπολογιστές, t-shirt, τηλεόραση,
τουρισμός, πόλεμος.
Κανείς δε λέει την εξαίρεση.
Αυτή δε λέγεται, γράφεται: Φλωμπέρ, Ντοστογιέφσκι...
Συνθέτεται: Γκέρσουιν, Μότσαρτ...
Ζωγραφίζεται: Σεζάν, Βερμέερ...
Εγγράφεται: Αντονιόνι, Βιγκό...
Ή βιώνεται και τότε είναι η τέχνη του να ζεις:
Σρεμπρένιτσα, Μόσταρ, Σαράγεβο.
Ο κανόνας είναι να θες τον θάνατο της εξαίρεσης.
Επομένως, ο κανόνας της Ευρώπης του πολιτισμού θα είναι...
η οργάνωση του θανάτου της τέχνης του ζην...
που ανθίζει ακόμα μπροστά στα πόδια μας.
«Όταν έρθει η ώρα να κλείσω το βιβλίο της ζωής μου, δε θα μετανιώνω για τίποτα.
Έχω δει τόσο κόσμο να ζει τόσο άσχημα...
και τόσο κόσμο να πεθαίνει τόσο όμορφα.»